Dziś na ulicach stolicy będą rozdawane papierowe żonkile. To symbol upamiętniający bohaterów powstania w getcie warszawskim z 1943 roku. W przeddzień żydowskiego święta Paschy 19 kwietnia 1943 r. żydowscy bojownicy z Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego stawili zbrojny opór oddziałom niemieckim, które przystąpiły do likwidacji warszawskiego getta. Zostali oni zaatakowani przez żydowskich powstańców, którzy w pierwszym starciu odnieśli sukces. Po południu tego samego dnia liczniejsze i lepiej uzbrojone oddziały niemieckie ponownie wkroczyły na teren getta. Dowodził nimi gen. SS Jurgen Strop. W trwających blisko miesiąc walkach wzięło udział ok. tysiąca słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. żołnierzy Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich, litewskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyte zostały pojazdy opancerzone oraz artyleria.

Warszawskie getto było największym spośród założonych przez Niemców. Według spisu dokonanego na rozkaz władz niemieckich przez Judenrat w październiku 1939 r. w Warszawie przebywało ok. 360 tys. Żydów. Spędzano tutaj ludność żydowskiej z całej okupowanej Polski. W szczytowym momencie na jego obszarze znajdowało się 460 tysięcy osób. Gęstość zaludnienia przekraczająca 140 tysięcy osób na kilometr kwadratowy oraz fatalne warunki sanitarne były przyczyną rozprzestrzeniania się chorób i masowych zgonów. W getcie notorycznie brakowało żywności – wiele osób umierało z głodu. W tych nieludzkich warunkach nie zaginął jednak duch buntu wobec zbrodniczej ideologii nazizmu

Najcięższe walki powstańcze toczyły się w rejonie ul. Zamenhoffa i Nalewek oraz na pl. Muranowskim. Niemcy systematycznie posuwali się w głąb getta. Paląc i niszcząc dom po domu, zmuszali ludność cywilną do opuszczania bunkrów i schronów. Wraz z nadejściem maja sytuacja powstańców stawała się coraz bardziej dramatyczna. 8 maja 1943 r. Niemcy odkryli i otoczyli ogromny schron przy ul. Miłej 18, w którym znajdowało się kilkuset ludzi, w tym sztab ŻOB i ponad 100 żydowskich bojowników. Na wezwanie Niemców cywile wyszli, natomiast większość powstańców razem z dowódcą Mordechajem Anielewiczem popełniła samobójstwo.
Powstanie, pomimo apeli rządu polskiego w Londynie, nie wywołało żadnych reakcji aliantów. W proteście przeciwko obojętności świata wobec tragedii narodu żydowskiego, 12 maja 1943 r. członek Rady Narodowej RP w Londynie Szmul Zygielbojm popełnił samobójstwo.

%foto UMDT  %foto UMDT

Powstanie w warszawskim getcie przeszło do historii jaka ważna część tradycji powstańczej naszego kraju. Może też stanowić ważny punkt odniesienia dla każdej walki o ludzką godność i prawa człowieka. Te kwietniowe dni są w wielu miejscach kraju obchodzone jako dni pamięci o zbrodniach holokaustu. W Dąbrowie Tarnowskiej już po raz siedemnasty zorganizowano Dzień Pamięci o Holocauście i Przeciwdziałaniu Zbrodniom przeciwko Ludzkości. Odbyły się one 15 kwietnia br. pod patronatem Burmistrza Dąbrowy Tarnowskiej i Starosty Dąbrowskiego.